NIEUWS
17 oktober - opening tentoonstelling Toean Stammeshaus, gevangen door Atjeh
geplaatst 20 okt 2019
De nieuwe tentoonstelling, Toean Stammeshaus - Gevangen door Atjeh, werd in KTOMM Bronbeek naar aanleiding van het boek van John Klein Nagelvoort - Toean Stammeshaus - leven en werken in koloniaal Atjeh,  afgelopen donderdag 17 oktober 2019 geopend.
Voor Bronbeek is dit een bijzondere tentoonstelling. We volgen de levensloop van een bijzonder mens: Willem Stammeshaus vertegenwoordigd de koloniale gemengde Indische samenleving zowel in zijn genen als in zijn carriere.
Zijn vader was een Duitse arts in dienst van het KNIL, zijn moeder een Chinese "huishoudster".
Toespraak commandant Bronbeek kolonel van Dreumel
Opening tentoonstelling Toean Stammeshaus

Generaal, dames en heren, goedemiddag en van harte welkom op Bronbeek en welkom bij de feestelijke opening van de tentoonstelling ‘Gevangen door Atjeh. Toean Stammeshaus.’

   
Welkom kolonel b.d. Pastoor, kolonel b.d. Noordanus, oud-commandanten van Bronbeek en ook de plaatsvervangend commandant Directie Facilitair, Logisitiek en Beveiliging.
Natuurlijk een heel speciaal welkom voor mijnheer Frits Stammeshaus, zoon van Willem Stammeshaus, die centraal staat in deze prachtige tentoonstelling. Natuurlijk ook kleinkinderen en achterkleinkinderen van Willem Stammeshaus van harte welkom. Het feit dat u (→) de moeite heeft genomen vandaag, met uw kinderen en kleinkinderen, deze opening te verrichten en samen met ons te beleven, maakt het geheel nog waardevoller en de gepresenteerde geschiedenis letterlijk tastbaar. Dankuwel en nogmaals van harte welkom.
Iedere tentoonstelling die Museum Bronbeek presenteert is bijzonder - als dat niet zo was, zouden we haar niet neerzetten – maar met deze tentoonstelling ben ik wel héél erg blij. Op de eerste plaats omdat het gaat over een man die van grote betekenis is geweest voor het veiligstellen van cultureel erfgoed uit een voor ons Koninkrijk belangrijke (zo niet doorslaggevende), langdurige, interessante en bewogen periode, die zijn effecten heeft op onze samenleving tot op de dag van vandaag (of eigenlijk tot nog ver in de toekomst).
En ik zeg ons Koninkrijk, maar laten we vooral niet vergeten dat dit één op één geldt voor de Republiek Indonesië. Dit is eenvoudigweg net zo goed hun erfgoed als het onze. Niemand zal dat meer beamen dan Willem Stammeshaus, Atjeh en Belanda in één, liefde voor beide, trouw aan beide. Naar Rudyard Kipling: ‘Wij zijn van een bloed, gij en ik”. I am therefore honored to be able to welcome the representatives of the Indonesian Embassy who are present here today. The heritage we celebrate today is yours as well as ours and we are happy you want to share this moment with us. Stammeshaus verzamelde niet alleen, maar documenteerde heel nauwgezet de objecten, hun herkomst en beschreef met insight hun context. Dat maakte zijn verzameling ongelofelijke waardevol. Zeker ook voor Bronbeek, omdat de oorspronkelijke militair Stammeshaus herkenbaar is in zijn museale nalatenschap.
Ten tweede past deze tentoonstelling ook buitengewoon goed in de actualiteit. Verzameld erfgoed uit het West-Europees koloniaal verleden staat vol in de aandacht. Legitimiteitvraag en de daaruit voortkomende restitutiediscussie zijn in volle gang, op Europees niveau en dus ook bij ons in Nederland. De minister van OCW, eigenaar van onze collectie, heeft een werkgroep aan het werk gezet om beleidsvoorstellen op te stellen rondom deze discussie. ‘Gevangen door Atjeh. Toean Stammeshaus’ geeft een uniek inzicht in de totstandkoming van zo’n collectie, het maatschappelijk belang van betrokken partijen, het relevante beleid in de bestuurlijk complexe Indische samenleving en vooral niet vergeten de liefde voor land en volk waarmee dat is gebeurd. Ik zei al: ‘tot op de dag van vandaag’ en tot nog ver in de toekomst.
Tot slot is ‘Gevangen door Atjeh. Toean Stammeshaus’ weer eens een tentoonstelling die door Bronbeek zelf is gemaakt.
Inhoudelijk door onze museumgroep, techniek en constructies door de mannen van ‘onze’ facilitaire dienst’ en mede mogelijk gemaakt door diverse diensten uit eigen huis.
Ik mag in dit verband onze restauratoren, die formeel maar tijdelijk van ons zijn, niet ongenoemd laten. Zijn hebben als relatieve buitenstaanders met gedreven inzet de presentatie van de objecten mogelijk gemaakt. Dank daar voor.
Oké. Uren werk, wat hick ups, een beetje stress en een paar overuren, maar wat is het niets minder dan een feest om te zien dat we samen zoveel moois kunnen realiseren.
Dankjewel. Ik ben er trots op.
Hier kan ik het natuurlijk niet zomaar bij laten. Een Bronbeek prestatie, natuurlijk, maar eigenlijk is dat te kort door de bocht. Winston Spencer Churchill zei in een heel andere context welliswaar: ‘Never […] was so much owed by so many to so few’.

Zonder het prachtige boek dat je schreef en de research die daar achter zit, was ‘Gevangen door Atjeh. Toean Stammeshaus.’ er niet geweest.

John, jij bent de inhoudelijk maker en de drijvende kracht achter de tentoonstelling die hier staat (→).

En ik weet dat je het liefst een beetje achterin blijft, in de schaduw en met je witte handschoenen aan om snel nog dingetjes recht te trekken, maar dat kan vandaag eenvoudig weg niet.

Een meesterlijk boek met een even mooi als belangwekkend verhaal en een héél er mooie tentoonstelling. Blij dat we je stevig aan boord hebben en super bedankt.
 

Hans van den Akker spreekt een woord van dank uit.
Conservator Hans van den Akker bedankt de families Stammeshaus en Van de Ven. Zij hebben voor vele bruiklenen in deze tentoonstelling zorg gedragen.
Hier laat Sophie,  1 van de restauratoren een bijzondere object zien "Gouden Are". Sophie heeft met veel toewijding deze Are gerestaureerd.

Hans van den Akker benadrukt dat het een topstuk uit de verzameling van Toean Stammeshaus is.

   
Hiernaast Fred, de kleinzoon van Friedrich Wilhelm (Willem) Stammeshaus.

'De bevlogen Willem Stammenshaus (1881-1957) bracht één van de grootste etnografische collecties van Noord-Sumatra tot stand. Minutieus beschreef Willem Stammeshaus alles wat hij zag
en vooral wat hij verzamelde . Dat maakt hem voor ons als museum bronbeek; de bewaarplaats van
koloniale materiele cultuur, het archief van het koloniaal militair erfgoed zo uitzonderlijk', aldus Hans van den Akker 

   
Opening van de tentoonstelling
Foto hierboven, opening gang VADER, door Frits Stammeshaus zoon van Toean Stammeshaus. Opening gang MOEDER door achterkleinzoon - Bas Avis, zie hieronder.
 
 
Compilatie van foto's van deze opening
'De tentoonstelling vertelt hoe de fascinerende cultuur van de Atjehse bevolking hem in zijn greep kreeg en hoe het eerste object in zijn bezit kwam tijdens een militaire expeditie van het Koninklijk
Nederlands -Indisch leger (KNIL) waaraan hij als onderofficier deelnam. Dat noemen we nu oorlogsbuit. Zijn verzameling groeide snel met aankopen, ruilen, geschenken en nog meer oorlogsbuit'
'In het 2e deel van de tentoonstelling word meer gekeken naar de verzamelaar Stammeshaus en uiteindelijk zijn werk voor het Atjeh museum. De tentoonstelling bevat een unieke selectie objecten uit de collectie van het Tropenmuseum , waar zijn verzameling en ook Willem zelf terecht kwamen....'
'Het boek van John Klein Nagelvoort - Toean Stammeshaus, leven en werken in koloniaal Atjeh –is de onderlegger voor de tentoonstelling geworden. De commandant heeft dat al benadrukt.  De sfeer van Willems werkzame leven; de militair, de bestuurder, de verzamelaar en de conservator die we met deze tentoonstelling hebben getracht neer te zetten is een museale totaal beleving. In
tegenstelling tot het boek hebben we de mogelijkheid om in de ruimtelijke vormgeving andere accenten te leggen' ..zei de conservator Hans van den Akker 
  Fotos Bert van Willigenburg, Ed Hiemaz - (Indonesische ambassade en Geertje Besselink)
   
-◊- Boek Toean Stammeshaus, leven en werken in koloniaal Atjeh  - John Klein
  Nagelvoort ISBN 978 94 6022415 7
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
Stichting Vrienden van Bronbeek
Koninklijk Tehuis voor Oud-militairen en Museum KTOMM Bronbeek 
     
mail: svvb1983@gmail.com

 

SVVB
 
 
@ SVVB